1. Lokalizacja i opis ogólny założenia

Zespół usytuowany w południowo-wschodniej części miejscowości. Wjazd od strony północnej poprzedza brama w ogrodzeniu, złożona ze słupów (około poł. XVIII w.). Pałac położony w południowo-wschodniej części założenia, otoczony suchą fosą, dostępny za pośrednictwem dwóch mostów od strony północnej i wschodniej, usytuowanych centralnie, poprzedzony owalnym dziedzińcem honorowym z gazonem i neobarokowym basenem fontanny pośrodku. [ilustr.] Dziedziniec ten otacza obecnie pięć budynków murowanych (pierwotnie sześć)1, zlokalizowanych w północno-zachodniej części zespołu; są to: późnobarokowa oficyna 1 (około poł. XVIII w.), oficyna 2 (około poł. XVIII w., przebudowana z zatarciem cech stylowych 1962-19642 i w latach 80. XX w.3), późnobarokowa palmiarnia (około poł. XVIII w.), późnobarokowe stajnie (około poł. XVIII w.) i późnobarokowa wozownia (około poł. XVIII w.), obecnie użytkowane jako administracyjne i mieszkalne. [ilustr.] Na zachód od pałacu usytuowany dawny dom ogrodnika4 z około połowy XIX w., przebudowany po 1959 r.5 i pozbawiony cech stylowych. [ilustr.] Za pałacem położony park, sięgający brzegów jeziora Zabór. Układ zespołu osiowy, z główną osią biegnącą od bramy wjazdowej poprzez dziedziniec, północny most nad fosą, dziedziniec pałacu, salon ogrodowy, południowy most nad fosą i wzdłuż alei parkowej do jeziora.

 

1 | 2 | 3 | 4 | 5

 

Przypisy:

1)

Pierwotną liczbę budynków otaczających dziedziniec wskazuje mapa sztabowa sprzed 1945 r. (reprodukcja w: L. PALEŃ, Zabór, park pałacowy, [w:] Zabytkowe parki województwa lubuskiego, B. BIELINIS-KOPEĆ (red.), Zielona Góra 2013, s. 464).  

2)

T. CHRZANOWSKI, M. KORNECKI, Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, zeszyt 17, Warszawa 1972, s. 96. 

3)

Wg informacji zamieszczonej w: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Zielonej Górze (dalej jako WUOZ), Zabór-oficyna pałacowa, karta ewidencyjna zielona, 1959.  

4)

Nazwę obiektu podaję za: PALEŃ, op.cit., s. 467.  

5)

Stan pierwotny obiektu ukazuje fotografia z 1959 r. (WUOZ, Zabór-założenie ogrodowe, karta ewidencyjna zielona, 1959).